Kiedy wsi Brzeźnica nadano nazwę Jędrzejów - dokładnie nie wiadomo, choć z pewnością stało się to w XII w., być może w 1153 r. jak głosi tradycja. Przypuszczenie, iż nazwa pochodzi od imienia jednego z opatów lub od św. Andrzeja nie znajduje jednak naukowego potwierdzenia. Dawną nazwę osady zachowała do dziś przepływająca przez miasto rzeczka. W 1260 r. dążące ku Krakowowi oddziały tatarskie złupiły włości cysterskiego opactwa. Zagospodarowanie spustoszonej okolicy postępowało powoli. By proces ów przyspieszyć, Książe Bolesław Wstydliwy wydał Cystersom 16 lutego 1271 roku, przywilej podnoszący Jędrzejów do rangi miasta na prawie magdeburskim. Nowe miasto założono w odległości dwóch kilometrów na wschód od klasztoru. Jedyną pozostałością tych czasów jest częściowo zachowany, wytyczony ówcześnie układ urbanistyczny z dużym rynkiem i regularną siecią sąsiadujących z nim ulic.

W XVIII stuleciu wzniesiono w mieście szereg dużych domów, po niektórych z nich pozostały do dziś stylowo sklepione piwnice. W miejscu spalonego pożarem ratusza wystawiono w rynku w 1754 r. nowy bardziej okazały, pełniący równocześnie funkcję zajazdu. Ratusz ów został rozebrany w 1820 r. W XVII w. Jędrzejów słynął z produkcji jedwabnych tkanin, a następnie - od początku XIX w. - z doskonałego grubego sukna.

Kasacja klasztoru Cystersów nastąpiła w 1817 r. Miasto stało się wówczas własnością rządową. W 1867 r. w obrębie utworzonej guberni kieleckiej, Jędrzejów uzyskał rangę miasta powiatowego. Mimo odebrania w 1869 r. praw miejskich pozostał siedzibą władz powiatowych aż do reformy administracyjnej w kraju w 1975 r. Prawa miejskie odzyskał po II wojnie światowej.

Podupadłe i zubożałe w połowie XIX w. miasto, pozbawione przemysłu, ożywiło się po uzyskaniu w 1885 r. połączenia kolejowego. W 1900 r. powstała w Jędrzejowie wytwórnia narzędzi rolniczych, wybudowano dwa tartaki, młyn i browar. Działały również cegielnia, kaflarnia, garbarnia oraz olejarnia. W okolicy rozwijała się uprawa najprzedniejszych gatunków tytoniu, ogrodnictwo oraz pszczelarstwo. W 1872 r. powstało seminarium nauczycielskie, jedno z niewielu w Królestwie Kongresowym. W dwudziestoleciu międzywojennym Jędrzejów powoli się rozrastał. Liczba mieszkańców z 11470 w 1921 r. wzrosła do 14.000 w roku 1939. Najważniejszą ówczesną inwestycją była elektryfikacja miasta.

Okres II wojny światowej Jędrzejów okupił bolesnymi stratami. Faszyści wymordowali około 3000 mieszkańców - w tym całą ludność żydowską. Po zakończeniu wojny miasto liczyło tylko 11000 mieszkańców.

JĘDRZEJÓW DZISIAJ

Jędrzejów dziś to 18 - tysięczne miasto powiatowe leżące w województwie świętokrzyskim, w odległości 37 km od Kielc przy trasie Warszawa - Kraków (E-77). Posiada dogodne połączenia komunikacyjne kolejowe i autobusowe. Dworce PKP i PKS zlokalizowane są w zachodniej części miasta, około 2,5 km od centrum. Dojazd do dworca umożliwia komunikacja miejska.

W skład miasta - gminy wchodzi 27 sołectw i miasto Jędrzejów. Jędrzejów jest siedzibą władz administracyjnych, miejskich i powiatowych. Rozwój miasta wyznaczają liczne inwestycje, m.in. kryta pływalnia z salą rehabilitacyjną i kawiarnią oraz nowy budynek Zespołu Szkół Ekonomicznych. Na bieżąco zmienia się wygląd miasta - remontowane są ulice, ich oświetlenie, swój wygląd zmienia również  jędrzejowski rynek. Całkowicie przebudowany miejski plac targowy zyskał opinię najładniejszego targowiska w regionie.

Jędrzejów to również prężny ośrodek szkolnictwa średniego - swoje miejsce mają tu szkoły średnie i zawodowe kształcące w kierunkach ogólnych, ekonomicznych, informatycznych, mechanicznych, technicznych, szwalniczych, elektrycznych, rolniczych i handlowo-usługowych.

W czerwcu 1987 roku do Jędrzejowa przyjechała delegacja z francuskiego miasta Feignies. Wizyta rozpoczęła współpracę pomiędzy miastami (wymianę młodzieży szkolnej, kontakty pomiędzy rodzinami, wizyty delegacji oraz transporty leków), która trwa do dziś.

W 1996 roku nawiązano kontakty ze Związkiem Narodowym Polaków w Chicago. Delegacja ZNP gościła w Jędrzejowie we wrześniu 1996 roku. Po zapoznaniu się z walorami regionu wyraziła chęć współpracy z władzami miasta.

TURYŚCI LUBIĄ JĘDRZEJÓW

Oprócz wspomnianego już klasztoru o.o. Cystersów, który od wieków jest najcenniejszym zabytkiem w regionie, Jędrzejów oferuje turystom wiele innych atrakcji. W okresie od 29 kwietnia do 1 października z ulicy Dojazd 1 w Jędrzejowie z głośnym gwizdem wyjeżdża specjalny pociąg turystyczny - Ciuchcia „EXPRESS PONIDZIE”. Mimo, iż początki kolejki sięgają 1915 r., jej przebieg idealnie odpowiada turystom, którzy chcą poznać uroki Ponidzia. Z myślą o nich przygotowano specjalne zestawienie pociągu, w skład którego wchodzą m.in. zabytkowa lokomotywa, wagony pasażerskie "retro", "plenerowy", letni bez dachu oraz bufet. Zwiedzanie Ponidzia niewątpliwie uatrakcyjnia rozpalane w Umianowicach ognisko.

Inną, stałą atrakcją Jędrzejowa jest Państwowe Muzeum im. Przypkowskich stworzone przez lekarza medycyny Feliksa Przypkowskiego (1872-1951), który zgromadzone przez siebie zbiory udostępniał społeczeństwu od 1909 roku w prywatnym mieszkaniu sąsiadującym z własnym obserwatorium astronomicznym. W 1962 roku rodzina Przypkowskich przekazała zbiory gnomonomiczne na rzecz skarbu państwa, dając tym samym początek obecnemu muzeum. Zbiory są stale wzbogacane o nowe eksponaty i obejmują dziś ponad 600 zegarów słonecznych oraz astronomicznych przyrządów pomiarowych. Oprócz zegarów muzeum posiada bogaty dział grafiki i ekslibrisu z kolekcją księgoznaków liczącą około 20000 egzemplarzy począwszy od XVI wieku do czasów najnowszych. Powstał także dział gastronomii, w którym gromadzone są naczynia miedziane i przybory kuchenne, przepisy i książki kucharskie, zbiory sztuki i rzemiosła artystycznego. Muzeum gromadzi również dokumenty i pamiątki historyczne związane z przeszłością Jędrzejowa i regionu.

(Opracowano na podstawie materiałów znalezionych na stronach internetowych)